Tüm Yönleriyle Toprak Bilimi ve Toprak Kirlenmesi ( 2. Baskı )

Tüm Yönleriyle Toprak Bilimi ve Toprak Kirlenmesi ( 2. Baskı )


Yazar Prof .Dr. Sülin TAŞCIOĞLU ; Prof. Dr. Adnan AYDIN
Yayınevi Çağlayan Kitabevi
ISBN 9789754362053
Baskı yılı 2022
Edisyon 2
Stok durumu Var    Stok detayları
Kargoya teslim Aynı gün kargo

İÇİNDEKİLER

  1. YERKÜRENİN JEOLOJİK OLUŞUM SÜRECİ........................................................1

1.1. GİRİŞ...............................................................................................................................1

1.2. DÜNYANIN JEOLOJİK DEĞİŞİM DÖNEMLERİ.....................................................5

1.3. YERKÜRENİN KATMANLARI..................................................................................8

  1. ELEMENTLERİN PERİYODİK TABLOSU VE TOPRAKTAKİ DAĞILIMI......12

2.1. GİRİŞ.............................................................................................................................12

2.2. PERİYODİK TABLONUN OLUŞUMU VE ÖZELLİKLERİ................................... 13

2.3. YERKABUĞUNDA BULUNAN ELEMENTLERE GENEL BAKIŞ...................... 15

PERİYODİK TABLO................................................................................................... 17

  1. OKSİJEN, KÜKÜRT, AZOT, KARBON VE FOSFOR ÇEVRİMLERİ..................24

3.1. GİRİŞ.............................................................................................................................24

3.2. OKSİJEN ÇEVRİMİ....................................................................................................25

– viii –

3.3. KÜKÜRT ÇEVRİMİ....................................................................................................26

3.4. AZOT ÇEVRİMİ..........................................................................................................29

3.4.1. Azot Mineralleşmesi...........................................................................................30

3.4.2. Azot Bağlanması / Azot Fiksasyonu................................................................... 31

3.4.3. Azot Asimilasyonu.............................................................................................. 31

3.4.4. Azot Yükseltgeme / Nitrifikasyon....................................................................... 31

3.4.5. Azot Giderme / Denitrifikasyon.......................................................................... 32

3.5. KARBON ÇEVRİMİ................................................................................................... 33

3.6. FOSFOR ÇEVRİMİ ......................................................................................................40

  1. KAYAÇLAR....................................................................................................................... 41

4.1. GİRİŞ............................................................................................................................. 41

4.2. MAGMATİK KAYAÇLAR.......................................................................................... 43

4.3. SEDİMANTER / TORTUL KAYAÇLAR.................................................................46

4.4. METAMORFİK / BAŞKALAŞIM KAYAÇLARI.....................................................49

  1. TOPRAK............................................................................................................................. 55

5.1. GİRİŞ............................................................................................................................. 55

5.2. TOPRAĞIN FİZİKSEL GÖRÜNÜMÜ....................................................................... 57

5.3. TOPRAK TEKSTÜRÜ / DOKUSU.............................................................................62

5.4. TOPRAĞIN FİZİKSEL YAPISI...................................................................................68

5.4.1. Toprak Gözenekleri..............................................................................................70

5.4.2. Toprak Bileşenlerinin Bağlanma Özellikleri..................................................... 71

5.4.3. Toprak Sıcaklığı................................................................................................... 76

5.4.4. Toprak Yoğunluğu...............................................................................................78

5.4.5. Toprağın Özgül(Spesifik) Yüzey Alanı...............................................................78

5.4.6. Toprak Rengi........................................................................................................80

5.4.6. Köklenmenin Engellendiği Derinlik...................................................................82

  1. TOPRAĞIN OLUŞUMU VE BİLEŞENLERİ...............................................................84

6.1. GİRİŞ.............................................................................................................................84

6.2. TOPRAĞIN OLUŞUMUNDA JENETİK ETKENLER.........................................85

6.3. HAVALANMA REAKSİYONLARI..........................................................................88

6.4. TOPRAK MİNERALLERİ..........................................................................................94

6.4.1. Giriş .....................................................................................................................94

– ix –

6.4.2. Kayaç ve Mineral Örnekleri...............................................................................97

6.4.3. Silikat Mineralleri............................................................................................ 106

6.4.3.1. Silikatların Sınıflandırılması .............................................................. 110

6.4.3.2. Toprak Silikatlarının Temsilcileri........................................................ 114

  1. Feldspatlar ....................................................................................... 114
  2. Mikalar............................................................................................. 119
  3. Ferromagnezya’lar........................................................................... 119
  4. Magnezyum Silikat’lar.................................................................... 119
  5. Killer.................................................................................................120
  6. Killerin Oluşum ve Özellikleri......................................................120
  7. Killerin Sınıflandırılması.............................................................. 130

6.4.4. Fosfat ve Karbonatlı Mineraller....................................................................... 136

6.5. TOPRAKTA ORGANİK BİLEŞENLER................................................................... 138

6.5.1. Giriş.................................................................................................................... 138

6.5.2. Toprak Biyokütlesi – Çözünmüş ve Tanecikli Organik Karbon...................... 139

6.5.2.1. Toprakta Humik Maddeler.................................................................... 141

6.5.2.2. Hücre Dışı Bakteriyel Yüzey Aktif Maddeler................................... 144

6.6. TOPRAK HAVASI VE TOPRAK SUYU................................................................ 145

6.6.1. Toprak Havası.................................................................................................... 145

6.6.2. Toprakta Su İçeriği............................................................................................ 147

6.6.2.1. Toprak Suyunun Hareketi..................................................................... 150

  1. Kapiler Yükselme............................................................................ 152
  2. Toprağın Su Doygunluğu ve Hareketliliği...................................... 154

6.6.2.2. Toprak ve Bitkilerde Su Potansiyeli..................................................... 157

  1. Yerçekimsel Potansiyel.................................................................... 161
  2. Matriks (Zemin) potansiyeli........................................................... 161
  3. Basınç Potansiyeli........................................................................... 162
  4. Osmotik Potansiyel (Çözünen Madde Potansiyeli)........................ 163

6.6.2.3. Toprak Kullanımında Önemli Su İçerikleri......................................... 166

  1. Doygunluk Suyu (% Su).................................................................. 166
  2. Tarla Kapasitesindeki % Su İçeriği................................................. 166
  3. Solma Noktası ( % Su)..................................................................... 167
  4. Bitkilere Yarayışlı Su....................................................................... 167
  5. E. Toprağın Özgül Su Alma-verme Verimi......................................... 168

– x –

  1. Toprağın Özgül Su Tutması............................................................. 168

6.6.2.4. Toprak Suyunda İyonlar....................................................................... 169

  1. TOPRAK TÜRLERİ....................................................................................................... 171

7.1. GİRİŞ........................................................................................................................... 171

7.2. TOPRAKLARIN SINIFLANDIRILMASI............................................................... 173

7.2.1. Sınıflandırma Yaklaşımları............................................................................... 173

7.2.2. Toprakların Yerelliğe Göre Eski Sınıflandırması............................................. 179

7.2.2.1. Taşınmış (Azonal) Topraklar............................................................... 180

  1. Entisoller, Regosol, Arenosol, Fluvisol (Alüviyal Topraklar)....... 180
  2. Yamaç Toprakları (Kolüvyal Topraklar ve Litosoller).................... 181

7.2.2.2. Yerli (Zonal) Topraklar......................................................................... 182

7.2.2.3. Intrazonal/Ara Topraklar...................................................................... 183

  1. Kalsimorfik Topraklar..................................................................... 184
  2. Hidromorfik Topraklar..................................................................... 184
  3. Halomorfik Topraklar...................................................................... 184

7.2.3. Toprakların İklimlere Göre Sınıflandırılması ................................................. 187

7.2.3.1. Türkiye’nin İklimi ve Arazi Kullanımı................................................ 187

7.2.3.2. Nemli İklim Bölge Toprakları........................................................... 188

7.2.3.3. Kurak ve Yarı Nemli İklim Bölge Toprakları................................. 194

7.2.4. Toprakların/Arazilerin İşlenebilirlik Derecesine Göre Sınıflandırılması........ 197

7.2.5. Toprakların Genel Bileşenlerine ve Asitliklerine

Göre Sınıflandırılması.......................................................................................200

  1. TOPRAK BİLEŞENLERİNİN OLUŞUM VE DEĞİŞİMLERİNİ

ETKİLEYEN FAKTÖRLER......................................................................................... 210

8.1. GİRİŞ........................................................................................................................... 210

8.2. ÇÖZÜNÜRLÜK VE ÇÖZÜNÜRLÜK ÇARPIMI................................................... 211

8.3. TOPRAKTA ELEKTRON ALIŞVERİŞİ (Redoks)................................................ 212

8.4. İYONİK POTANSİYEL............................................................................................. 218

8.5. İYON DEĞİŞTİRME OLAYI.................................................................................... 219

  1. TOPRAKLARDA YAŞAYAN CANLILAR................................................................225

9.1. GİRİŞ...........................................................................................................................225

9.2. MİKROORGANİZMALAR......................................................................................227

9.3. MAKROORGANİZMALAR..................................................................................... 233

– xi –

  1. TOPRAK BİLEŞENLERİNİN BİYOLOJİK YARARLILIĞI............................234

10.1. GİRİŞ........................................................................................................................234

10.2. EKSİK BESİNLİ TOPRAKLAR.......................................................................... 237

10.3. TARIMDA GÜBRE KULLANIMI........................................................................244

10.3.1. Gübre Türleri................................................................................................. 245

10.3.2. Toprağın İyileştirilmesi İçin Kullanılan Diğer Katkılar

Kompost ve Biyokatı Desteği......................................................................249

  1. TOPRAK YAPISININ BOZULMASI VE EROZYON............................................. 255

11.1. TOPRAK YAPISININ BOZULMASI..................................................................... 255

11.2. EROZYON (BİTKİ-TOPRAK-SU-ATMOSFER ARASI ETKİLEŞİMLER)....... 257

11.2.1. Erozyonda Suyun Önemi.............................................................................. 259

11.2.2. Erozyonda Rüzgarın Önemi.......................................................................263

11.3. EROZYONA KARŞI ÖNLEMLER........................................................................264

  1. TOPRAK KİRLENMESİ............................................................................................. 274

12.1. GİRİŞ........................................................................................................................ 274

12.2. TOPRAK KİRLENMESİNİN NEDENLERİ...................................................... 276

12.2.1. Toprağın Yapısından Kaynaklı Sorunlar................................................. 276

12.2.2. Toprağın Kullanım Şeklinden Kaynaklanan Sorunlar............................. 276

12.2.3. Çevre Kirliliğinin Toprak Kirlenmesine Katkıları..................................282

12.2.3.1. Hava Kirliliği Kaynaklı Toprak Kirlenmesi...............................282

12.2.3.2. Katı Atıklardan Kaynaklı Toprak Kirlenmesi...........................287

12.2.3.3. Su Kirliliği Kaynaklı Toprak Kirlenmesi.....................................288

12.3. KİRLETİCİ UNSURLARIN TOPRAK İÇİNDE TAŞINIM /

DÖNÜŞÜM ÖZELLİKLERİ..................................................................................289

12.3.1. Toprak Suyunun Hareketi İle Sürüklenme..............................................290

12.3.2. Kirletici Difüzyonu......................................................................................292

12.3.3. Kirleticilerin Yüzeyde Tutuklanması / Adsorpsiyon...................................292

12.3.4. Kirleticilerin Bitkilerin Kökleriyle Alınması...........................................293

12.3.5. Kirleticilerin Topraktaki Mikroorganizmalar

Tarafından Kullanılması...............................................................................293

12.3.6. Kirleticilerin Yapısal Değişime Uğraması..................................................293

12.4. TOPRAĞA KİMYASAL KİRLETİCİLERİN ETKİSİ.......................................294

12.4.1. Asit Yağmurları............................................................................................294

12.4.1.1. Asit Yağmurlarının Çevreye ve Toprağa Zararları........................296

– xii –

12.4.1.2. Asit Yağmuru Zararlarının En Aza İndirilmesi

İçin Önlemler.................................................................................299

12.4.2. Ağır Metallerin Kirletici Özellikleri ..........................................................303

12.4.2.1. Ağır Metallerin Bitkilere Etkisi.....................................................305

12.4.2.2 Ağır Metallerin Topraktaki Enzim Aktivitelerine Etkisi.............307

12.4.2.3. Toprakta Biriken Bazı Metal Kirleticilerin Genel

Özellikleri...................................................................................... 310

  1. Cıva............................................................................................ 310
  2. Kurşun....................................................................................... 313
  3. Kadmiyum................................................................................. 314
  4. Krom.......................................................................................... 317
  5. Aluminyum............................................................................... 318
  6. Arsenik ve Antimon.................................................................. 319
  7. Selenyum................................................................................... 323
  8. Uranyum .................................................................................. 323
  9. Titanyum .................................................................................... 327

İ. Talyum........................................................................................ 327

  1. Toryum....................................................................................... 328
  2. Baryum..................................................................................... 328
  3. Berilyum.................................................................................... 329

12.4.3. Arıtma Çamurları......................................................................................... 330

12.4.4. Kompost ve Biyokatılarla Kirlenme............................................................ 336

12.4.5. Gübre Kullanımı ile Kirlenme..................................................................... 336

12.4.6. Tarım Koruma İlaçları ile Kirlenme............................................................ 337

12.4.7. Plastik Maddelerden Kaynaklanan Kirlilik................................................. 343

12.4.8. Atık Madeni Yağların Yarattığı Kirlenme................................................... 345

12.5. TOPRAĞIN TEMİZLENMESİ..............................................................................346

12.5.1. Yerinde Yapılan (in-situ) Temizleme İşlemleri............................................ 347

  1. Yıkama...................................................................................................... 347
  2. Stabilizasyon/Karıştırma.......................................................................... 347
  3. Toprak Gazının Vakumla Çekilmesi........................................................348
  4. Hidrolik Çatlaklama.................................................................................348
  5. Isıl Arıtma.................................................................................................348
  6. Biyolojik Arıtma Yöntemleri....................................................................349
  7. Biyoremediyasyon.................................................................................. 350

– xiii –

  1. Biyoventilasyon...................................................................................... 351
  2. Fitoremediyasyon/Bitkilerle Temizleme............................................... 351

Fitoremediyasyon Türleri...................................................................... 355

1.Fitoekstraksiyon........................................................................... 356

  1. Rizofiltrasyon.............................................................................. 357
  2. Fitostabilizasyon......................................................................... 358
  3. Fitovolatilizasyon........................................................................ 358
  4. Fitodegradasyon.......................................................................... 358
  5. Nanobiyonik bitkiler................................................................... 358
  6. Topraktaki Sodyumun Kontrol Altına Alınması.....................................360
  7. Alkali Toprakların İyileştirilmesi............................................................ 361

ı. AsidikToprakların İyileştirilmesi.............................................................. 361

12.5.2. Kirliliğin Çevresinden Soyutlanması.......................................................... 362

12.5.3. Kirliliğin kimyasal yollarla bozundurulması veya

daha az toksik bir yapıya dönüştürülmesi................................................... 363

  1. TOPRAK ANALİZİ......................................................................................................368

13.1. GİRİŞ........................................................................................................................368

13.2. ANALİZLER İÇİN TOPRAK ÖRNEĞİ ALINMASI....................................... 377

13.3. TOPRAK ANALİZLERİNDEN ÖRNEKLER...................................................... 381

13.3.1. Toprakta Tane Büyüklüğünün Dağılımı...................................................... 381

13.3.1.1. Kaba Tanelerin Kuru Elek Analizinin Yapılması......................... 382

13.3.1.2. İnce Tanelerin Sedimantasyonla Analizi.......................................384

13.3.1.2.a. Hidrometre ile Tekstür/Doku Analizi........................... 385

13.3.1.2.b. Sedimantasyonla Tekstür/Doku Analizi....................... 389

13.3.2. Toprak Geçirgenliği - Hidrolik İletkenlik....................................................392

13.3.2.1. Giriş................................................................................................392

13.3.2.2. Toprak Geçirgenliğinin Tayini...................................................... 393

13.3.3. Toprağın Bağlanma Özelliklerinin Belirlenmesi.........................................394

13.3.3.1. Sıvılık Sınırı’nın (SS) Bulunması................................................... 395

13.3.3.2. Plastiklik Sınırı’nın (PS) Bulunması.............................................396

13.3.3.3. Büzülme Sınırı’nın (BS) Bulunması..............................................397

13.3.4. Toprakta Diğer Fiziksel ve Fizikokimyasal Özelliklerin Belirlenmesi....... 398

13.3.4.1. Toprak pH sının Tayini................................................................... 398

13.3.4.2. Toprak Elektrik İletkenliğinin Tayini............................................ 401

13.3.4.3. Toprak Redoks Potansiyelinin Tayini............................................403

– xiv –

13.3.5. Toprakta Yapılan Kimyasal Analizlerden Örnekler....................................404

13.3.5.1. Toprağın Su İçeriği ........................................................................404

  1. Gravimetrik Analiz....................................................................404
  2. B. Tansiyometre ile Su Tayini.........................................................406
  3. Alçı Blok Yöntemi ile Su Tayini...............................................407

13.3.5.2. Toprakta Azot Analizi..................................................................407

13.3.5.3. Toprakta Fosfor Analizi............................................................... 412

  1. Fosforun Çözeltiye Alınması..................................................... 413
  2. Bitkiye Yararlı Fosfor Belirlenmesi........................................... 414

13.3.5.4. Toprakta Bor Tayini..................................................................... 416

13.3.5.5. Toprakta Organik Bileşen Tayini................................................ 418

  1. Islak Çözünürleştirme Yöntemi................................................ 419
  2. Walkley-Black (Islak Yakma) Yöntemi................................. 419
  3. Kolorimetrik Yöntem............................................................. 421
  4. Kızdırma Kaybı Yöntemi..........................................................422
  5. Yakma Yöntemi.........................................................................422

13.3.5.6. Humik Madde Tayini.....................................................................423

13.3.5.7. Toprağın İyon Değiştirme Kapasitesi (İDK)...............................425

  1. Katyon Değiştirme Kapasitesi (KDK)...................................... 427
  2. Toprağın Baz Doygunluk Oranı................................................428
  3. Toprağın Değişebilir Sodyum Oranı (%)..................................428
  4. Değişebilir Asitliğin ve Değişebilir Aluminyumun Tayini......428

13.3.5.8. Toprakta Kireç Tayini.................................................................... 430

  1. Gravimetrik Analiz................................................................... 431
  2. Volumetrik Analiz.................................................................... 432

13.3.5.9. Toprağın Kireç Gereksiniminin Belirlenmesi............................... 434

  1. Adams-Evans Yöntemi ............................................................. 436
  2. Değişebilir Aluminyum Yardımıyla Kireç İhtiyacının

Belirlenmesi...............................................................................440

13.3.5.10. Topraktaki Bazı Metal Katyonlarının Analizi......................... 441

  1. Bazı Elementlerin Analizlenme Yöntemleri ve Amaçları.....443
  2. Topraktaki Ana Katyonların (Na+, K+, Ca2+, Mg2+) Tayini.......444
  3. Topraktaki Ağır Metallerin Tayini............................................446

– xv –

  1. TOPRAĞIN İÇERDİĞİ TEMEL ELEMENTLERİN ÖZELLİKLERİ.............. 451

14.1. AZOT....................................................................................................................... 451

14.2. FOSFOR................................................................................................................... 452

14.3. POTASYUM............................................................................................................ 454

14.4. KALSİYUM............................................................................................................ 456

14.5. MAGNEZYUM....................................................................................................... 458

14.6. BAKIR..................................................................................................................... 459

14.7. DEMİR...................................................................................................................... 461

14.8. ÇİNKO....................................................................................................................462

14.9. MANGAN..............................................................................................................464

14.10. NİKEL....................................................................................................................466

14.11. KOBALT.................................................................................................................467

14.12. MOLİBDEN...........................................................................................................467

14.13. VANADYUM.........................................................................................................469

14.14. BOR........................................................................................................................469

14.15. FLUORÜR VE KLORÜRLER.............................................................................. 472

  1. TOPRAĞIN KORUNMASI İÇİN ALINMASI GEREKLİ BAŞLICA

ÖNLEMLER................................................................................................................... 474

15.1. ÖNERİLER............................................................................................................ 474

15.2. TOPRAK KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİKLERİNDEN

SEÇİLMİŞ MADDELER ...................................................................................... 476

15.2.1. Toprak Kirliliğinin Kontrolu Yönetmeliği................................................. 476

15.2.2. Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı

Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik.......................................................484

15.2.3. Evsel ve Kentsel Arıtma Çamurlarının Toprakta Kullanılmasına

Dair Yönetmelik..........................................................................................507

  1. EKLER ........................................................................................................................... 513

16.1. Birimler ve Dönüşümler........................................................................................... 513

16.2. Ön Ekler................................................................................................................... 514

KAYNAKLAR..................................................................................................................... 515

KONU DİZİNİ...................................................................................................................... 528__

Axess
Axess

Taksit Taksit Tutarı Toplam Tutar
Tek çekim - 130,00 TL
2 ay 65,00 TL 130,00 TL
3 ay 45,72 TL 137,15 TL
6 ay 23,83 TL 143,00 TL
9 ay 16,61 TL 149,50 TL
12 ay 13,00 TL 156,00 TL

cardFinans
cardFinans

Taksit Taksit Tutarı Toplam Tutar
Tek çekim - 130,00 TL
2 ay 65,00 TL 130,00 TL
3 ay 45,72 TL 137,15 TL
6 ay 23,83 TL 143,00 TL
9 ay 16,61 TL 149,50 TL
12 ay 13,00 TL 156,00 TL

Bonus
Bonus

Taksit Taksit Tutarı Toplam Tutar
Tek çekim - 130,00 TL
2 ay 65,00 TL 130,00 TL
3 ay 45,72 TL 137,15 TL
6 ay 23,83 TL 143,00 TL
9 ay 16,61 TL 149,50 TL
12 ay 13,00 TL 156,00 TL

World
World

Taksit Taksit Tutarı Toplam Tutar
Tek çekim - 130,00 TL
2 ay 65,00 TL 130,00 TL
3 ay 45,72 TL 137,15 TL
6 ay 23,83 TL 143,00 TL
9 ay 16,61 TL 149,50 TL
12 ay 13,00 TL 156,00 TL

Maximum
Maximum

Taksit Taksit Tutarı Toplam Tutar
Tek çekim - 130,00 TL
2 ay 65,00 TL 130,00 TL
3 ay 45,72 TL 137,15 TL
6 ay 23,83 TL 143,00 TL
9 ay 16,61 TL 149,50 TL
12 ay 13,00 TL 156,00 TL

Paraf
Paraf

Taksit Taksit Tutarı Toplam Tutar
Tek çekim - 130,00 TL
2 ay 65,00 TL 130,00 TL
3 ay 45,72 TL 137,15 TL
6 ay 23,83 TL 143,00 TL
9 ay 16,61 TL 149,50 TL
12 ay 13,00 TL 156,00 TL

Kredi Kartı (Tek Çekim)
Kredi Kartı (Tek Çekim)

Taksit Taksit Tutar ı Toplam Tutar
Peşin - 130,00 TL

Bonus, Maximum, Paraf, Cardfinans, Axess ve World özelliği olan tüm kartlar ile ödeme yapılabilir.